Een dubbelconcert op drie orgels

Datum:

22 april 2018

Locatie:

Nicolaïkerk, Wijkstraat 32 in Appingedam

Aanvang:

15:30 uur

Organist:

Vincent Hensen en Adolph Rots

Entree:

Organisten Adolph Rots en Vincent Hensen geven op 22 april 2018 een dubbelconcert op de drie orgels van de Nicolaïkerk in Appingedam, waaronder het pas gerestaureerde Hinsz-orgel. Op uitnodiging van de redactie van Orgelkalender vertelt Vincent in dit interview ondermeer over de totstandkoming van een programma voor een dubbelconcert. Maar ook andere interessante zaken ten aanzien van het Hinsz-orgel van de Nicolaïkerk passeren de revue. 

Vincent Hensen (31) is sinds september 2012 in dienst van de Nicolaïkerk als cantor-organist. Dat houdt in dat hij naast organist ook dirigent is van de cantorij. Verder is Vincent actief als beiaardier in Winschoten, Veendam en dit jaar ook in Leeuwarden. In deze functies is hij Adolph Rots opgevolgd. Hij vertelt enthousiast over het Hinsz-orgel van de Nicolaïkerk, dat in 1744 werd opgeleverd.

Geen geld
“Het huidige orgel heeft na de laatste restauratie nu eindelijk een vrij pedaal. Het oorspronkelijke instrument had een zogenaamd aangehangen pedaal.” Een vrij pedaal heeft eigen pijpen, wat als voordeel heeft dat het pedaal niet langer wat klanken betreft gebonden is aan het hoofdmanuaal, waaraan het voorheen permanent gekoppeld was. Hinsz maakte in 1744 bij de bouw gebruik van oud materiaal. Zo zijn er in het orgel nog elementen uit de 16e en 17e  eeuw te vinden. “Hinsz moest zuinig aan doen. Voor het inwendige deel kon wel met oud materiaal worden gewerkt, vond blijkbaar het toenmalige stadsbestuur. Het orgel  moest echter moderner ogen, dus  werd de kas wel met nieuw materiaal gemaakt. Beeldsnijder Casper Struiwig, met wie Hinsz veel samenwerkte, werd aangetrokken voor het snijwerk. Om Hinsz te kunnen betalen werd vermoedelijk zelfs nog extra belasting geheven op turfschepen die Appingedam passeerden. In het verleden zijn er pogingen ondernomen om draagkracht en geld voor een vrij pedaal te verzamelen. Dat lukte echter nooit. Ook in 1969, bij de voorlaatste restauratie, was er geen geld voor een vrij pedaal.”

Stichting Concerten Nicolaïkerk
Vincent vertelt dat de Stichting Concerten Nicolaïkerk verantwoordelijk is voor de samenstelling en de organisatie van het jaarlijkse concertprogramma. Naast de reguliere orgelconcerten zijn er de Halfuurtjes Hinsz, klankdemonstraties die al sinds 2013 vier keer per jaar in juli en augustus verzorgd werden  door Vincent. Er wordt dan iets verteld over dit orgel en orgels in het algemeen. Daarbij wordt gebruik gemaakt van een camera en een beamerscherm. “De klank van het orgel komt namelijk het beste tot zijn recht als je in de banken in de kerk zit. Met behulp van deze techniek kan de demonstratie vanuit de kerk prima gevolgd worden.”

Damster Hinsz-orgel Festival
Om de oplevering van het gerestaureerde orgel te vieren is er een heel jaar (“we zijn al op 17 september 2017 begonnen”) het ‘Damster Hinsz-orgel Festival’. Er worden ondermeer concerten gegeven waaraan verschillende organisten, maar ook koren meewerkten en  meewerken.

Dubbelconcert
Zoals hierboven al gememoreerd, geven Hensen en Rots op 22 april aanstaande een dubbelconcert. Is het lastig om tot overeenstemming te komen of gaat dat vrij gemakkelijk? “We hebben nog niets besloten. Adolph en ik beschikken beide over muziek voor twee orgels en orgel à quatre mains, en daar zullen wij binnenkort een keuze uit maken. De Nicolaïkerk beschikt naast het Hinsz-orgel ook over twee kleine orgels: het De Koff-orgel uit 1967 – staat in het koor – en in de Jozefkapel een Pels & Van Leeuwen uit 1970. Al deze orgels gaan wij bespelen op 22 april.”

Op de foto het Hinsz-orgel in de Nicolaïkerk. Foto: Stef Tuinstra

Voor meer informatie:

http://www.nicolaikerk-appingedam.nl//hinsz-orgel.html www.facebook.com/Hinszorgelappingedam

Terug